Czy gminy płacą podatek od nieruchomości same sobie?

Czy wyobrażasz sobie sytuację, w której musisz płacić podatek samemu sobie? Brzmi absurdalnie, prawda? A jednak, w Polsce taka sytuacja ma miejsce i dotyczy… gmin. Tak, gminy w Polsce, zgodnie z obowiązującymi przepisami, są zobowiązane do płacenia podatku od nieruchomości oraz podatku leśnego same sobie. Ta kuriozalna regulacja prawna od lat budzi kontrowersje i jest przedmiotem apeli Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (RIO) o jej zmianę.

Absurdalny obowiązek podatkowy gmin

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, gmina, jako osoba prawna, jest traktowana jak każdy inny podmiot będący właścicielem nieruchomości lub lasów. To oznacza, że jeśli gmina posiada grunty, budynki lub lasy, staje się automatycznie podatnikiem podatku od nieruchomości i podatku leśnego. Problem w tym, że te podatki stanowią dochód… tej samej gminy. W efekcie, gmina staje się jednocześnie płatnikiem i beneficjentem podatku, co w praktyce sprowadza się do swoistego „przekładania pieniędzy z jednej kieszeni do drugiej”.

Krajowa Rada RIO od lat wskazuje na niecelowość i absurdalność takiego rozwiązania. W swoich corocznych sprawozdaniach kierowanych do Sejmu, RIO konsekwentnie apeluje o zniesienie obowiązku podatkowego dla gmin w zakresie tych podatków lokalnych. Już od ponad siedmiu lat izby obrachunkowe starają się przekonać ustawodawcę do zmiany przepisów, jednak dotychczasowe apele pozostają bezskuteczne.

Podstawa prawna i argumentacja RIO

Podstawą prawną tego kontrowersyjnego obowiązku są ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku leśnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gmina jest uznawana za podatnika podatku od nieruchomości, jeśli jest właścicielem nieruchomości podlegających opodatkowaniu. Podobnie, art. 2 ustawy o podatku leśnym nakłada na gminy obowiązek płacenia podatku leśnego, jeśli są właścicielami lasów.

Krajowa Rada RIO argumentuje, że taka konstrukcja przepisów jest nie tylko niecelowa, ale wręcz generuje dodatkowe koszty administracyjne i biurokratyczne. Gminy muszą wypełniać deklaracje podatkowe, prowadzić ewidencję nieruchomości i lasów, dokonywać płatności i ewentualnie korygować deklaracje. Wszystko to pochłania czas i zasoby, które mogłyby być przeznaczone na realizację innych, bardziej istotnych zadań gminy. Eksperci RIO podkreślają, że obowiązek podatkowy gminy w takim przypadku polega na „obowiązku zapłacenia, na swoją rzecz, podatku z mienia stanowiącego jej własność”. Uznają to za rozwiązanie pozbawione racjonalnego uzasadnienia.

Nieefektywna nowelizacja przepisów z 2016 roku

W 2016 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która wprowadziła pewne zmiany w zakresie zwolnień z podatku od nieruchomości. Zmieniony art. 7 ust. 1 pkt 15 ustawy wprowadził zwolnienie z podatku od nieruchomości dla gruntów i budynków lub ich części stanowiących własność gmin, będących w ich posiadaniu i niezajętych na działalność gospodarczą. Wydawało się, że ta nowelizacja może rozwiązać problem. Jednak, jak wskazuje Krajowa Rada RIO, w praktyce okazała się ona niewystarczająca.

Zwolnienie dotyczy tylko gruntów i budynków niezajętych na działalność gospodarczą. To oznacza, że gminy nadal muszą płacić podatek od nieruchomości od tych obiektów, które są wykorzystywane w działalności gospodarczej, na przykład od budynków użyteczności publicznej wynajmowanych podmiotom trzecim lub od gruntów przeznaczonych pod inwestycje komercyjne. Ponadto, nowelizacja nie dotyczyła podatku leśnego, który gminy nadal są zobowiązane płacić same sobie bez względu na przeznaczenie lasów.

Pozostałe problemy i nierozwiązane kwestie

Mimo nowelizacji z 2016 roku, gminy nadal muszą mierzyć się z szeregiem uciążliwości administracyjnych związanych z podatkiem od nieruchomości i podatkiem leśnym. Przede wszystkim, pozostał obowiązek wypełniania i składania deklaracji podatkowych, a także ich korekt. Nawet jeśli gmina korzysta ze zwolnienia w odniesieniu do większości swoich nieruchomości, nadal musi formalnie zadeklarować te nieruchomości i wykazać, że spełniają warunki zwolnienia. To generuje dodatkową pracę i biurokrację.

Kolejnym nierozwiązanym problemem jest podatek leśny. Nowelizacja z 2016 roku w ogóle nie dotyczyła tego podatku, co oznacza, że gminy nadal są zobowiązane do jego płacenia same sobie, niezależnie od przeznaczenia lasów i ewentualnych zwolnień w podatku od nieruchomości. RIO podkreśla, że ta kwestia również wymaga pilnego uregulowania.

Analogia do podatku rolnego i propozycja RIO

Krajowa Rada RIO, argumentując za zniesieniem obowiązku podatkowego dla gmin, odwołuje się do analogicznego rozwiązania przyjętego w ustawie o podatku rolnym. Ustawa ta przewiduje, że gminy nie są podatnikami podatku rolnego. RIO uważa, że podobne rozwiązanie powinno zostać zastosowane również w odniesieniu do podatku od nieruchomości i podatku leśnego, które, podobnie jak podatek rolny, stanowią dochód własny gmin.

Zdaniem RIO, zniesienie obowiązku podatkowego dla gmin w zakresie podatku od nieruchomości i podatku leśnego byłoby rozwiązaniem racjonalnym, oszczędnym i eliminującym zbędną biurokrację. Uprościłoby system podatkowy, zmniejszyło koszty administracyjne i pozwoliło gminom skupić się na realizacji ich podstawowych zadań. Dlatego Krajowa Rada RIO nie ustaje w apelach o zmianę przepisów i ma nadzieję, że ustawodawca w końcu pochyli się nad tym problemem i wprowadzi odpowiednie korekty legislacyjne.

Podsumowanie

Obowiązek płacenia przez gminy podatku od nieruchomości i podatku leśnego samym sobie to przykład kuriozalnego rozwiązania prawnego, które generuje zbędną biurokrację i koszty administracyjne. Krajowa Rada RIO od lat walczy o zniesienie tego obowiązku, argumentując, że jest on niecelowy i pozbawiony racjonalnego uzasadnienia. Mimo nowelizacji przepisów z 2016 roku, problem nadal nie został w pełni rozwiązany, a gminy nadal muszą mierzyć się z uciążliwościami administracyjnymi. Pozostaje mieć nadzieję, że kolejne apele RIO przyniosą w końcu oczekiwany skutek i przepisy zostaną zmienione, eliminując ten absurdalny obowiązek podatkowy.

Zainteresował Cię artykuł Czy gminy płacą podatek od nieruchomości same sobie?? Zajrzyj też do kategorii Nieruchomości, znajdziesz tam więcej podobnych treści!