PCC a koszty uzyskania przychodów?

Pytanie o to, czy podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) może stanowić koszt uzyskania przychodów, jest bardzo istotne dla wielu przedsiębiorców. Jak to często bywa w kwestiach podatkowych, odpowiedź nie jest prosta i brzmi: to zależy. W niniejszym artykule przyjrzymy się różnym sytuacjom, w których poniesienie podatku PCC może, ale nie musi, wiązać się z możliwością zaliczenia go do kosztów podatkowych.

Zasady ogólne dotyczące kosztów uzyskania przychodów

Podstawową zasadę definiującą koszty uzyskania przychodów znajdziemy w art. 15 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Zgodnie z tym przepisem, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Istotny jest tutaj jednak pewien wyjątek – kosztami uzyskania przychodów nie są wydatki, które zostały wymienione w ustawowym katalogu kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów.

Analizując te regulacje, można wywnioskować, że co do zasady, podatek PCC, jako wydatek, który nie został wprost wymieniony w katalogu wyłączeń, może zostać uznany za koszt uzyskania przychodów. Warunkiem jest jednak jego związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a konkretnie z osiąganymi przez przedsiębiorcę przychodami. Musi istnieć logiczne powiązanie między poniesionym wydatkiem na PCC a potencjalnym przychodem lub zabezpieczeniem źródła tego przychodu.

PCC zapłacony przy nabyciu nieruchomości przeznaczonej na handel

Jednym z typowych przykładów, gdzie zapłacony podatek PCC może stanowić koszt uzyskania przychodów, jest sytuacja nabycia nieruchomości z zamiarem jej dalszej odsprzedaży, czyli w celach handlowych. Wyobraźmy sobie przedsiębiorcę, który kupuje działkę gruntu, aby w przyszłości ją sprzedać z zyskiem. W takim przypadku, zakup nieruchomości jest bezpośrednio związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zapłata podatku PCC jest nieodłącznym elementem tej transakcji, warunkującym jej legalne przeprowadzenie.

Potwierdzenie takiego stanowiska znajdziemy w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez organy skarbowe. Przykładem może być interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 lutego 2023 r. (nr 0111-KDIB1-3.4010.896.2022.1.AN). W opisanym stanie faktycznym wnioskodawca nabywał grunty z przeznaczeniem inwestycyjnym, klasyfikując je jako towar handlowy. Zapytał organ skarbowy, czy podatek PCC zapłacony od nabycia tych nieruchomości powinien stanowić koszt uzyskania przychodu bezpośrednio związanego z przychodami ze sprzedaży tych nieruchomości.

Organ podatkowy zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, potwierdzając, że koszty PCC poniesione w związku z zakupem nieruchomości, które są traktowane jako towar handlowy, stanowią koszty bezpośrednio związane z przychodami ze sprzedaży tych nieruchomości. Organ podkreślił, że w tym konkretnym przypadku, podatek PCC był ściśle powiązany z procesem inwestycyjnym, czyli zakupem gruntów pod przyszłą sprzedaż. W konsekwencji, do tego wydatku ma zastosowanie art. 15 ust. 4b Ustawy CIT, co oznacza, że koszty podatku PCC powinny zostać potrącone w roku podatkowym, w którym osiągnięte zostaną odpowiadające im przychody ze zbycia towaru – w tym przypadku, przychody ze sprzedaży gruntu.

Podsumowując, w przypadku nabywania towarów handlowych, takich jak nieruchomości przeznaczone do dalszej odsprzedaży, zapłacony podatek PCC może być zaliczony do bezpośrednich kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem, że istnieje jasny i bezpośredni związek z przychodem ze sprzedaży tych towarów.

PCC przy nabyciu środków trwałych – element wartości początkowej

Sytuacja wygląda inaczej, gdy podatek PCC jest związany z nabyciem środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, które przedsiębiorca planuje użytkować przez dłuższy czas w swojej działalności. W takim przypadku, zapłacony podatek PCC nie jest ujmowany jako bezpośredni koszt uzyskania przychodów. Zamiast tego, zgodnie z art. 16g ust. 3 Ustawy CIT, podatek PCC zwiększa wartość początkową środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Przepis ten stanowi, że „Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania”. Podatek PCC, jako koszt bezpośrednio związany z zakupem i poniesiony do dnia przekazania środka trwałego do użytkowania, wlicza się do jego wartości początkowej.

Konsekwencją takiego rozwiązania jest fakt, że podatek PCC poniesiony przy nabyciu środka trwałego zostanie ujęty w kosztach uzyskania przychodów w sposób pośredni, poprzez odpisy amortyzacyjne. Przedsiębiorca nie może zaliczyć go jednorazowo do kosztów w momencie zapłaty, ale będzie on stopniowo wpływał na koszty poprzez odpisy amortyzacyjne dokonywane od zwiększonej o PCC wartości początkowej środka trwałego przez cały okres jego amortyzacji.

PCC a podwyższenie kapitału zakładowego – brak związku z przychodem

Jeszcze inaczej kształtuje się kwestia zaliczenia do kosztów podatku PCC zapłaconego w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki kapitałowej. W tym przypadku, kluczowe znaczenie ma art. 12 ust. 4 pkt 4 Ustawy CIT. Przepis ten stanowi, że „Do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela.”

Skoro wkład wniesiony na podwyższenie kapitału zakładowego nie jest traktowany jako przychód podatkowy, to wydatki związane z tą czynnością, w tym podatek PCC, nie mogą być bezpośrednio powiązane z osiągnięciem przychodu lub zabezpieczeniem jego źródła. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zabezpieczenia źródła przychodów.

Analizując te przepisy łącznie, należy dojść do wniosku, że skoro czynność podwyższenia kapitału zakładowego nie generuje przychodu podatkowego, to wydatki z nią związane, w tym podatek PCC, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. Wynika to z braku związku przyczynowo-skutkowego między poniesionym wydatkiem (PCC) a potencjalnym przychodem podatkowym.

Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Potwierdza to między innymi uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r. (sygn. akt II FPS 6/10). NSA w tej uchwale stwierdził, że wydatki związane z emisją nowych akcji, które są niezbędne do podwyższenia kapitału zakładowego, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Stanowisko to było wielokrotnie powtarzane w późniejszych wyrokach, np. w wyroku NSA z dnia 3 września 2015 r. (sygn. akt II FSK 1581/13), gdzie wprost wskazano, że podatek PCC zapłacony przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu wniesienia dopłat przez wspólników, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów tej spółki.

Organy podatkowe również podzielają to stanowisko, co potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 października 2022 r. (nr 0111-KDIB2-1.4010.550.2022.2.BJ).

Podsumowanie – Kiedy PCC jest kosztem uzyskania przychodów?

Podsumowując, odpowiedź na pytanie, czy podatek PCC można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, jest złożona i zależy od konkretnej sytuacji. Kluczowym czynnikiem jest związek poniesionego podatku z przychodem podatkowym lub zabezpieczeniem źródła przychodów. W uproszczeniu, można przyjąć następujące zasady:

• PCC przy nabyciu towarów handlowych (np. nieruchomości na sprzedaż) – może stanowić bezpośredni koszt uzyskania przychodów w roku sprzedaży tych towarów.
• PCC przy nabyciu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych – zwiększa wartość początkową i staje się kosztem pośrednio poprzez odpisy amortyzacyjne.
• PCC przy podwyższeniu kapitału zakładowego – nie stanowi kosztu uzyskania przychodów ze względu na brak bezpośredniego związku z przychodem podatkowym.

Przedsiębiorcy powinni każdorazowo analizować charakter transakcji, w związku z którą ponoszą podatek PCC, aby prawidłowo określić, czy i w jaki sposób mogą go uwzględnić w kosztach uzyskania przychodów. W razie wątpliwości, warto zasięgnąć porady specjalisty lub wystąpić o interpretację indywidualną do organów skarbowych.

Zainteresował Cię artykuł PCC a koszty uzyskania przychodów?? Zajrzyj też do kategorii Nieruchomości, znajdziesz tam więcej podobnych treści!